De eerste testzendingen met menselijk cel- en bloedmateriaal representatief voor precisietherapieën, innovatieve behandelingen voor onder andere kanker en zeldzame aandoeningen, zijn vertrokken vanop Brussels Airport naar Dallas (VS). De zendingen maken deel uit van het Precision Therapy Logistics Gateway (PTLG)-project. Dit project analyseert hoe precisietherapieën veilig en snel wereldwijd vervoerd kunnen worden en identificeert de risico’s in de bestaande logistieke processen. Na de testzendingen zal Brussels Airport samen met de projectpartners als eerste luchthaven een internationaal erkende standaard ontwikkelen voor het luchttransport van deze behandelingen. Daarnaast worden ook de mogelijkheden onderzocht voor het opzetten van een gespecialiseerd logistiek centrum op de luchthaven.
Vanop Brussels Airport zijn sinds november 10 testzendingen met cel- en bloedstalen vertrokken naar BioLabs Pegasus Park, een biotech cluster in Dallas (VS). De proeftransporten zijn succesvol verlopen. De komende weken zullen er nog eens 50 volgen.
Precisietherapieën, waaronder cel-, gen- en radioligandtherapieën, zijn op maat gemaakte behandelingen voor individuele patiënten. Ze zijn uiterst gevoelig en vereisen dan ook snel en betrouwbaar transport onder nauwkeurig gecontroleerde omstandigheden, zoals temperatuur en doorlooptijd.
at.las, het Antwerpse ecosysteem voor Advanced Therapy Medicinal Products (ATMP) en het Wetenschapspark Universiteit Antwerpen in Niel coördineren de testzendingen. Het Laboratorium voor Experimentele Hematologie van de Universiteit Antwerpen levert de onderzoekstalen. Dit cel- en bloedmateriaal van gezonde donoren vertrekt vanuit het Centrum voor Celtherapie en Regeneratieve Geneeskunde (CCRG) van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen (UZA) richting de luchthaven. Bij de retourzending vanuit Dallas, komen de testzendingen ook opnieuw aan bij het CCRG.
Expertise in het transport van farmaceutische goederen
Brussels Airport beschikt als vooraanstaande farmahub in Europa over de nodige expertise en faciliteiten voor het transport van tijd- en temperatuurgevoelige farmaceutische goederen, met een totale capaciteit van zo’n 45.000 m² aan temperatuurgecontroleerde opslagruimte in de cargozone.
Zodra de testzendingen op Brussels Airport aankomen, gaan ze door de douanecontrole en worden ze in een temperatuurgecontroleerde zone bewaard in afwachting van de vlucht. Vervolgens gaan ze via gekoelde containers, die Brussels Airport zo’n tien jaar geleden zelf heeft laten ontwikkelen, naar het vliegtuig voor luchttransport.
In Dallas wordt het materiaal naar een laboratorium in het BioLabs Pegasus Park vervoerd, waar een visuele inspectie gebeurt, om uiteindelijk terug te keren naar België. Het gaat om relatief kleine zendingen die meegaan als cargo aan boord van passagiersvluchten. Dit logistieke model zorgt ervoor dat niet de patiënten hoeven te reizen, maar wel hun celmateriaal, wat de toegankelijkheid van de behandelingen aanzienlijk verhoogt.
“Met dit project versterken we onze rol als voortrekker in de farmalogistiek, niet enkel in Europa maar op wereldvlak. De productie en het gebruik van precisietherapieën in België zal de komende jaren sterk toenemen. Deze materie vraagt om een logistieke aanpak waarin snelheid, nauwkeurigheid en betrouwbaarheid centraal staan. Samen met onze partners kunnen we onze expertise ten dienste stellen van deze belangrijke innovatie om zo bij te dragen aan de gezondheidszorg van de toekomst”, zegt Arnaud Feist, CEO Brussels Airport.
Ontwikkeling van gestandaardiseerd protocol
Aan de zendingen worden sensoren toegevoegd om tijdens het logistieke proces cruciale parameters zoals doorlooptijden, temperatuurbeheersing en traceerbaarheid te monitoren. Op die manier worden mogelijke risico’s in kaart gebracht en knelpunten blootgelegd tijdens de transportketen.
De resultaten van het testproject worden verwacht in de eerste helft van 2026. Op basis daarvan zullen de projectpartners, onder leiding van Air Cargo Belgium, een internationaal erkend gestandaardiseerd protocol ontwikkelen voor de logistieke keten van precisietherapieën, aangezien dat vandaag nog niet bestaat.
Tijdens de testfase van het project wordt op Brussels Airport ook onderzocht of er een gespecialiseerd logistiek centrum op de cargozone moet worden ontwikkeld voor het transport van deze precisietherapieën.
De kracht van samenwerking
De testzendingen maken deel uit van het toonaangevende PTLG-project, dat begin 2025 van start ging. Het initiatief is een samenwerking tussen Brussels Airport, Pharma.Aero, Air Cargo Belgium en het Antwerps ATMP-ecosysteem at.las. Dit project wordt mede gefinancierd door de provincie Antwerpen en de provincie Vlaams-Brabant die het onderzoek naar een gestandaardiseerde logistieke keten voor precisietherapieën ondersteunen.